“Ypykuépe Nandi reko” “Sy Yvy Jara Tee”
“Ypykuépe Nandi reko” “Sy Yvy Jara Tee”
En idima Guarani.
Eipyaha ñande rekove yvy che sy, ára ha ára
Ejapo ne ñandurenimbo ñandutígui kuña pirehû paje rerekua,
Eguata pynandi kirirîhame ko yvy ári, pono eropehyiho okerecháva
Che apeika pirehû ne membykuéra ohekáva.
Embotorore che pyhare ake Aja che py’a py reheve,
Ha eme’ê chéve apayvo che anduavy arekóva che
ângapýpe,
Ne Mandu’ake! che ha’e va’ekue mitâ Jepèmo che
kuimba’e ma,
Ha Ne ñe’ê hesarai chehegui, ha che réragui.
Eipyaha ñande rekove yvy che sy, ára ha ára
Ha emohyakuâ che pire, kuña kyrÿi ryakuâ porâme
Hákatu roikotevê pochyñarôme che jaraicha,
Sapukái añetépe jepèmo hasy chéve.
Ani nde py’ ajuka che jaheo kuimba’e jepy’apýpe,
Hákatu avei che ha’e mitâ, ha’ema ndéve!
Emboy’umina ne mborayhu tekotevèmby che rekovépe,
Nde ndahaèi mombe’upy ahendu va’ekue pyhare Yvaga ratápe.
Nde ha’e pe yvy heñoíva kuarahy resême che ânga he’ôme,
Nde yvy, che resa’y, nde kuña, che kuimba’e ha mitâ,
Purahéi ha mba’asy ojehe’ava, ojeipysóva nde yvýpe ahojaícha
Ojahoíva arañepyrûme, che pehênguekuèra kerajopy, ne membykuéra, ne ñemondýi.
Ani ejepytaso che rayhupápe che jara, ha avei eme’ê chéve tasy
che mboykúva,
Yvu opupuháicha mbeguemi pytûhárupi nde ñe’âgui, che ângape,
Ejapo ne ñandurenimbo ñandutígui, ñavô pyhareve ha ejapyhy
chepy’aguasu aguerekórô,
Ikatuhaguâícha jajevy oñondive, ára vy’apavême yma guareicha.
Upérô nde, ha'eva yvy oñeme’êva magmávape jepoyhu’ÿre,
Ha che romoñangatu yvymondorópe, heígui chéve ruvusu nde jaraha,
Ani opa nde kera yvoty mitâkuña, che ndaha’ei nde jara, nde ha’e
che jara,
Ehechamina? okakuaarô ta’ÿi añemity va’ekue nde ymarâ’ÿvape che mborayhu.
Nde ha’ene mburuvichavete kuñáva, ha esambyhýne resambyhyrô
guareicha,
Re’a mboyve pytagua puguýpe ha ombohapekañy ñande rekove,
Oipe’apa ndehegui ne membykuéra, ha nde reja rembovyvysa’i, sa’i
ore pore,
Mburuvichavete kuñáva oñembyasýva kerambípe, kyha inimbope ojokóva tekove.
Imbaretéramo jepe, avei ikangy, ha omondoho yvytu vevui
omyatymoíva tenonderã okañýva,
ñe’ême’ême ohasa va’ekuépe, ogueraháva yvytu ha omokañy
ñandehegui,
Ypykue pirehû nde rairô mbaretejeporúpe, oipe’a nde retyma, ha
ne mbohye guasu hikuài,
Hákatu umi oikytî va’ekue nde ro’o, ha ipy’arory va’ekue nde ruguýre, ndoi pe’ai nemarangatu.
Upèvare ndoikuaai tepoti osêva hete ñembyahyigui, ipype nde reñemoñangatu, Ha rembopyahu nde remoñarekuéra, tapo pyahu hesãi ha imbaretéva-pe,
Eipyaha ñande rekove yvy che sy, ára ha ára nde kyhápe
mburuvichavete kuñáva,
Ani ne mondýi sapukai joa Europa- gua oñemyamburúva oatáva
moñemyrôme.
Umìva omombaýta ne membykuérape okéva, avoa inimboapu’ape hekojoja’ÿva,
Ñambohyapu va’erâ upe ára, upe aja eipyaha nde ñandurenimbo yvy
che sy,
Ha ani nde resarai che rohayhuha, mburuvichavete kuñáva
remimbíva,
Ruvusu renondepe, nde ha’e mbyja ko’ê omoñáva ñemoñarekuépe.
En
Idioma Español
“Aborígenes Despojados” “Los Dueños de la Madre Tierra”
Teje
todos los días Madre Tierra,
Y arma
tu telaraña de Ñanduti mágica Mujer Serena,
Camina
con tus pies descalzos, en silencio por mi arena,
Para no turbar el sueño, que sueña mi América Morena.
Acuna
mis noches mientras duermo con mis penas,
Y
dame al despertar la irrealidad que vive mi Alma en pena,
¡Recuerda
que fui niño!, aunque ya hombre,
Tú voz, se olvidó de mí, y de mi nombre.
Teje
la vida todos los días Madre Tierra,
Y
perfuma mi piel con tu fragancia de Mujer Tierna,
Pero
también te necesito, feroz, rebelde y dueña,
De una Verdad que grita aunque me duela.
Que
no te aflija mi llanto de hombre triste,
Pero
también soy niño, ya te dije,
Y
dame de beber tu Amor, yo sé que existes,
No eres cuentos de hadas que escuchara, en noches estrelladas.
Eres
la Tierra que renace al despertar el sol, de mi Alma mojada,
Tu
Tierra, yo llanto, tu Mujer, yo hombre y niño,
Mezcla
de dolor y canto, que se extiende en tu reino como un manto,
La que abriga madrugadas, pesadillas de hermanos, tus hijos, tu espanto!!
No
te empeñes tan solo en amarme mi dueña, también dame el dolor que me deshiela,
Cual
manantial que corre cadencioso entre tinieblas,
Teje
tu telaraña de Ñanduti cada mañana, y en el atrapa mi valor si aún me queda,
Para que juntos regresemos a los días felices del ensueño.
Cuando
tú eras la Tierra que se entregaba toda sin recelos,
Y
yo te fecundaba en cada surco, porque me dijo RUVUSU (Dios) que era tu dueño.
No
dejes de soñar pequeña, no soy yo tu dueño, tú eres mi dueña,
Te imaginas si un día creciera la semilla, que enterré en tu vientre vida mía.
Tú
serías la Reina y reinarías, como reinabas antes de que fueras sometida,
Despojaron
te todo hasta tus hijos, y te dejaron zurciendo cicatrices,
Triste
Doncella adormecida en hamacas de hilo que sostienen la vida,
Aunque fuerte tan frágil, que la corta una brisa, que columpian futuros escondidos.
En
pasados de promesas incumplidas arrastradas al viento,
Aborigen
Morena Cercenada y Violada, te entreabrieron las piernas,
Te
dejaron preñada, los que abrieron tu carne y gozaron tu sangre,
No robaron tu sabia.
Por
eso no saben, que de las heces que salen de sus Almas voraces,
Tú
con ellas te abonas y te haces más fértil, renovando semillas, germinando
raíces,
Teje
todos los días Aborigen Morena, en tu hamaca mi Reina,
No te asusten sus gritos de insolencia Europea.
Eso
hará que despierten a tus hijos dormidos en madejas de ovillos,
De
injusticia y desidia que cambiara algún día,
Mientrastanto sigue tejiendo Madre Tierra y no te olvides que yo... que yo te amo mi Reina!
Andrés
Vera Gómez. (Andrés Vera Gómez).
Comentarios
Publicar un comentario